मोदी सरकारने अयातुल्ला खोमेनी यांच्या हत्येचा निषेध का केला नाही? कारणे समोर
मध्य-पूर्वेतील तणावाच्या पार्श्वभूमीवर भारताची भूमिका चर्चेत
इराणचे सर्वोच्च धार्मिक नेते अयातुल्ला अली खोमेनी यांच्या हत्येनंतर मध्य-पूर्वेत तणावपूर्ण परिस्थिती निर्माण झाली आहे. या घटनेनंतर इराणकडून तीव्र प्रतिक्रिया उमटली असून, दोन्ही बाजूंनी लष्करी हालचाली वाढल्याची माहिती समोर येत आहे. या पार्श्वभूमीवर भारताने अद्याप या हत्येचा अधिकृत निषेध व्यक्त केलेला नाही, त्यामुळे देशांतर्गत राजकारणातही चर्चा रंगली आहे.
विरोधी पक्षांनी, विशेषतः काँग्रेस, समाजवादी पक्ष आणि इतर काही पक्षांनी, केंद्र सरकारवर टीका करत भारताने स्पष्ट भूमिका का घेतली नाही असा सवाल उपस्थित केला आहे. भारत आपल्या पारंपरिक परराष्ट्र धोरणापासून दूर जात असल्याचा आरोपही करण्यात आला आहे.
पंतप्रधान मोदींचे वक्तव्य: युद्धाऐवजी शांततेवर भर
कॅनडाचे पंतप्रधान मार्क कार्नी यांच्यासोबत झालेल्या संयुक्त पत्रकार परिषदेत पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी पश्चिम आशियातील परिस्थितीबद्दल चिंता व्यक्त केली. त्यांनी स्पष्ट केले की, या प्रदेशात शांतता आणि स्थैर्य आवश्यक आहे. संघर्ष आणि तणाव यावर तोडगा फक्त संवाद आणि सहकार्याद्वारेच निघू शकतो, असे त्यांनी नमूद केले.
या वक्तव्यावरून भारताने थेट कोणत्याही बाजूने उभे राहण्याऐवजी शांततेचा मार्ग स्वीकारल्याचे संकेत दिले आहेत. दिल्लीचा रोख युद्धाच्या समर्थनाचा नसून, राजनैतिक मार्गाने तणाव कमी करण्याचा आहे.
भारताच्या मौनाचे संभाव्य कारण
भारताने अयातुल्ला खोमेनी यांच्या हत्येचा स्पष्ट निषेध का नोंदवला नाही, यामागे भूतकाळातील काही घटनांचा संदर्भ दिला जात आहे. खोमेनी यांनी अनेकदा भारताच्या अंतर्गत प्रश्नांवर भाष्य केले होते. विशेषतः जम्मू-काश्मीर आणि पाकिस्तान संदर्भातील त्यांच्या भूमिकेमुळे भारतात नाराजी व्यक्त करण्यात आली होती.
खोमेनी यांची भारताविषयी वादग्रस्त वक्तव्ये
2017 – काश्मीर प्रश्न:
या काळात त्यांनी काश्मीरमधील मुस्लिम समाजाने एकत्र येण्याचे आवाहन केले होते. त्यांच्या विधानांमध्ये पाकिस्तानच्या भूमिकेचा सूर जाणवत असल्याची टीका करण्यात आली होती.
2019 – अनुच्छेद 370 रद्द:
जम्मू-काश्मीरमधून कलम 370 हटविल्यानंतर त्यांनी भारताने न्याय्य धोरण अवलंबावे, असे मत व्यक्त केले होते. हे विधान भारताच्या अंतर्गत निर्णयावर टिप्पणी म्हणून पाहिले गेले.
2020 – दिल्ली दंगल आणि CAA:
दिल्लीतील दंगलीदरम्यान त्यांनी #IndianMuslimsInDanger असा उल्लेख करत प्रतिक्रिया दिली होती. नागरिकत्व सुधारणा कायद्यावरही त्यांनी मुस्लिमविरोधी असल्याची टीका केली होती.
सप्टेंबर 2024:
एका वक्तव्यात त्यांनी भारताची तुलना गाझा पट्टी आणि म्यानमारशी केली होती, ज्यामुळे वाद निर्माण झाला होता. तरीही भारत-इराण संबंध पूर्णपणे ताणले गेले नव्हते.
इराणी दूतावासाची विनंती
दरम्यान, भारतातील इराणी दूतावासाने अमेरिका आणि इस्त्रायलच्या कारवाईचा निषेध करण्याचे आवाहन केंद्र सरकारला केले आहे. खोमेनी यांच्या हत्येचा निषेध करावा, अशी मागणीही दूतावासाने व्यक्त केली आहे.
याशिवाय, अमेरिका आणि इस्त्रायलविरोधात प्रतिक्रिया देताना इराणकडून समुद्री मार्ग बंद करण्याच्या धमकीचा उल्लेख करण्यात आला आहे. या घडामोडींमुळे जागतिक व्यापार आणि तेल पुरवठ्यावर परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
पुढील घडामोडींवर लक्ष
मध्य-पूर्वेतील परिस्थिती झपाट्याने बदलत असून, भारतासह अनेक देशांनी सावध भूमिका घेतली आहे. भारताचा भर सध्या शांतता, संवाद आणि संतुलित परराष्ट्र धोरणावर असल्याचे स्पष्ट संकेत मिळत आहेत. पुढील काही दिवसांत भारत अधिकृत भूमिका जाहीर करतो का, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे.
