होर्मुझ सामुद्रधुनीत इराणचे ‘समुद्री सुरुंग’! इंधन टँकर्ससाठी वाढला मोठा धोका

जगातील सर्वात महत्त्वाच्या समुद्री मार्गावर संकट

मध्यपूर्वेतील युद्धामुळे जगातील सर्वात महत्त्वाच्या समुद्री मार्गांपैकी एक असलेल्या स्ट्रेट ऑफ होर्मुझ येथे तणाव वाढला आहे. या अरुंद समुद्री मार्गातून जगातील सुमारे 20% कच्च्या तेलाची वाहतूक होते. त्यामुळे येथे कोणताही लष्करी संघर्ष किंवा हल्ला झाला तर जागतिक ऊर्जा बाजारावर मोठा परिणाम होऊ शकतो.

इराणने समुद्रात टाकले सुरुंग

ताज्या माहितीनुसार इराणने होर्मुझ सामुद्रधुनीत काही समुद्री सुरुंग (naval mines) टाकले आहेत. हे पाण्याखाली ठेवलेले स्फोटक उपकरण असतात. जहाज त्यावर आदळले किंवा त्याच्या जवळ गेले तर ते स्फोट होऊन जहाजाचे मोठे नुकसान करू शकतात.

तज्ज्ञांच्या मते, इराणकडे शेकडो सुरुंग तैनात करण्याची क्षमता आहे. जर संघर्ष वाढला तर या समुद्री मार्गावर जहाजवाहतूक पूर्णपणे बंद होऊ शकते.

जहाजांवर हल्ल्यांच्या घटना वाढल्या

अलीकडील काही दिवसांत या मार्गावरून जाणाऱ्या व्यापारी जहाजांवर हल्ल्यांच्या घटना समोर आल्या आहेत. काही जहाजांवर अज्ञात प्रोजेक्टाइल किंवा स्फोटकांनी हल्ला झाल्याचेही अहवाल आहेत. एका मालवाहू जहाजाला आग लागल्याचीही घटना घडली.

यामुळे अनेक जहाज कंपन्या या मार्गावरून जाण्याबाबत सावध भूमिका घेत आहेत.

अमेरिकेची लष्करी कारवाई

या परिस्थितीत अमेरिकेने इराणवर मोठी कारवाई केल्याचा दावा केला आहे. अमेरिकन सैन्याने सुरुंग पेरणाऱ्या 16 इराणी नौका नष्ट केल्या, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनीही इराणला इशारा देत, होर्मुझमध्ये टाकलेले सुरुंग तात्काळ हटवण्याची मागणी केली आहे.

भारतासाठी का धोकादायक?

होर्मुझ सामुद्रधुनीतील तणाव भारतासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मुद्दा आहे.

• भारताच्या कच्च्या तेलाचा मोठा हिस्सा या मार्गाने येतो

• LPG आणि इतर ऊर्जा पुरवठ्यावर परिणाम होऊ शकतो

• जहाजवाहतूक थांबल्यास तेलाच्या किंमती वाढू शकतात

काही अहवालांनुसार भारताच्या ऊर्जा आयातीपैकी मोठा भाग या समुद्री मार्गावर अवलंबून आहे

[gspeech-button]