सोलापूरच्या इतिहासाचा अनमोल ठेवा उलगडणारे दोन संशोधनग्रंथ प्रकाशित; ‘मराठ्यांचे अखेरचे बलस्थान’ आणि ‘शोध सोलापूरचा’ ठरत आहेत इतिहासप्रेमींसाठी मार्गदर्शक
📚 सोलापूरच्या इतिहासाचा अनमोल ठेवा उलगडणारे दोन संशोधनग्रंथ प्रकाशित; ‘मराठ्यांचे अखेरचे बलस्थान’ आणि ‘शोध सोलापूरचा’ ठरत आहेत इतिहासप्रेमींसाठी मार्गदर्शक
सोलापूर | प्रतिनिधी
सोलापूरच्या ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि पुरातत्त्वीय वारशावर प्रकाश टाकणारे संशोधक प्रा. डॉ. सत्यव्रत नूलकर लिखित “मराठ्यांचे अखेरचे बलस्थान (सोलापूरचा भुईकोट किल्ला)” आणि “शोध सोलापूरचा” हे दोन महत्त्वपूर्ण संशोधनग्रंथ प्रकाशित झाले असून इतिहास अभ्यासक, संशोधक, विद्यार्थी आणि सर्वसामान्य वाचकांसाठी हे ग्रंथ महत्त्वाचे संदर्भग्रंथ ठरणार आहेत.
मराठ्यांच्या अखेरच्या लष्करी सामर्थ्याचा इतिहास उलगडणारा ग्रंथ
“मराठ्यांचे अखेरचे बलस्थान” या ग्रंथात सोलापूरच्या भुईकोट किल्ल्याचे मध्ययुगीन इतिहासातील स्थान अत्यंत अभ्यासपूर्ण पद्धतीने मांडण्यात आले आहे. तत्कालीन ब्रिटिश कागदपत्रांमध्ये या किल्ल्याचा उल्लेख “मराठ्यांचे अखेरचे बलस्थान” असा करण्यात आला असल्याचे लेखकांनी नमूद केले आहे.
दख्खनमधील सर्वात महत्त्वाच्या लष्करी तळांपैकी एक असलेल्या या किल्ल्यामुळे मराठा साम्राज्याच्या संरक्षणात मोठी भूमिका बजावली गेली. ब्रिटिशांनी भारतातील सत्ता पूर्णपणे हस्तगत करण्यापूर्वी सोलापूरचा भुईकोट किल्ला जिंकणे त्यांच्यासाठी अत्यावश्यक होते. हा किल्ला ताब्यात आल्यानंतरच ब्रिटिशांनी विजय निश्चित झाल्याचा विश्वास व्यक्त केल्याचे ऐतिहासिक संदर्भ या ग्रंथात दिले आहेत.
लेखकांनी मराठा इतिहासकार जेम्स ग्रँट डफ यांच्या लेखनाचा, त्यावरील वादांचा तसेच न्या. महादेव गोविंद रानडे यांच्या “Rise of Maratha Power” मधील विचारांचा आधार घेत मराठा सत्तेच्या उत्कर्ष आणि अस्ताचा अभ्यासपूर्ण मागोवा घेतला आहे.
हा ग्रंथ सोलापूरच्या भुईकोट किल्ल्याच्या इतिहासाचे स्वतंत्र व सर्वसमावेशक दस्तऐवजीकरण करणारा पहिलाच ग्रंथ असल्याचा दावा लेखकांनी केला आहे.
ग्रंथाची किंमत : ₹३००
प्रकाशक : गौरव साहित्यालय, दक्षिण कसबा, सोलापूर
‘शोध सोलापूरचा’ मधून जिल्ह्याच्या हजार वर्षांच्या इतिहासाचा संशोधनात्मक मागोवा
“शोध सोलापूरचा” या ग्रंथामध्ये सोलापूर जिल्ह्याच्या इतिहासाचा आणि पुरातत्त्वीय वारशाचा अत्यंत सखोल अभ्यास करण्यात आला आहे.
या विषयावर संशोधन करून लेखकांना डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठाची पीएच.डी. पदवी प्राप्त झाली होती. या संशोधनासाठी त्यांना सुप्रसिद्ध पुरातत्त्व संशोधक प्रा. डॉ. रा. श्री. मोरवंचीकर यांचे मार्गदर्शन लाभले.
लेखकांनी सोलापूर जिल्ह्यातील २०० ते २५० गावांचे प्रत्यक्ष सर्वेक्षण करून मंदिरे, शिल्पकला, मूर्तिकला, शिलालेख, वीरगळ, सतीस्तंभ, विहिरी, तलाव, किल्ले, गढ्या, तटबंदी यांचा अभ्यास केला आहे.
ग्रंथामध्ये मंदिरांचे आराखडे, नकाशे, छायाचित्रे आणि पुरातत्त्वीय पुरावे समाविष्ट असल्यामुळे हा संशोधनग्रंथ अधिक विश्वासार्ह ठरतो.
या संशोधनातून सोलापूरवर चालुक्य, कलचुरी, यादव, होयसळ, शिलाहार, बहामनी, निजामशाही, आदिलशाही, मुघल आणि मराठा या विविध राजघराण्यांच्या सत्तेचा प्रभाव स्पष्ट करण्यात आला आहे.
लेखकांच्या मते सोलापूर जिल्ह्याचा इतिहास मुख्यतः श्री सिद्धरामेश्वरांच्या कार्यकाळापासून अधिक स्पष्ट स्वरूपात उपलब्ध होतो. त्यामुळे सोलापूरच्या इतिहासाला साधारण १००० ते १२०० वर्षांची ऐतिहासिक परंपरा असल्याचे संशोधनातून समोर आले आहे.
ग्रंथाची किंमत : ₹२७०
प्रकाशक : गौरव साहित्यालय, दक्षिण कसबा, सोलापूर
लेखक परिचय
प्रा. डॉ. सत्यव्रत नूलकर (एम.ए., पीएच.डी.)
संशोधक – प्राचीन भारतीय इतिहास, संस्कृती व पुरातत्त्व
🖋️ संपादकीय संदेश
सोलापूरचा इतिहास केवळ घटनांचा संग्रह नसून तो महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक, सामाजिक आणि राजकीय प्रवासाचा महत्त्वाचा भाग आहे. संशोधनावर आधारित असे ग्रंथ नव्या पिढीपर्यंत पोहोचणे ही काळाची गरज आहे. इतिहास समजून घेतल्याशिवाय भविष्याची दिशा निश्चित होऊ शकत नाही. त्यामुळे विद्यार्थी, संशोधक आणि इतिहासप्रेमींनी हे ग्रंथ अवश्य वाचावेत.
📲 दिनबंधू न्यूज | शिवक्रांती टीव्ही
संपादक : सत्यशोधक शंकरराव लिंगे
📞 73 87 37 78 01
👉 हा नंबर आपल्या सोशल मीडिया / WhatsApp ग्रुपमध्ये जोडा.
👍 बातमी लाईक करा | 🔄 शेअर करा | ▶️ सबस्क्राईब करा | 📤 फॉरवर्ड करा | 💬 कमेंट करा | 🔔 बेल आयकॉन दाबायला विसरू नका.
#हॅशटॅग
#दिनबंधून्यूज #शिवक्रांतीटीव्ही #सत्यशोधकशंकररावलिंगे #सोलापूर #भुईकोटकिल्ला #मराठ्यांचेअखेरचेबलस्थान #शोधसोलापूरचा #डॉसत्यव्रतनूलकर #इतिहास #पुरातत्त्व #महाराष्ट्रइतिहास #ग्रंथप्रकाशन #संशोधन #मराठाइतिहास
