बेकायदेशीर धर्मांतरातून झालेल्या विवाहातील मुलाचा धर्म काय? धर्मस्वातंत्र्य विधेयकात स्पष्ट तरतूद
महाराष्ट्र सरकारने मांडलेल्या महाराष्ट्र धर्मस्वातंत्र्य विधेयक 2026 मध्ये बेकायदेशीर धर्मांतरातून झालेल्या विवाहाबाबत महत्त्वाची तरतूद करण्यात आली आहे. अशा विवाहातून जन्मलेल्या मुलाचा धर्म आईच्या मूळ धर्मानुसार मानला जाईल, अशी स्पष्ट तरतूद प्रस्तावित कायद्यात आहे.
धर्मस्वातंत्र्य विधेयकावर विधानसभेत चर्चा
महाराष्ट्र सरकारने “महाराष्ट्र धर्मस्वातंत्र्य अधिनियम 2026” हे विधेयक विधानसभेत सादर केले आहे. या विधेयकाचा मुख्य उद्देश जबरदस्ती, फसवणूक, दबाव किंवा लालच देऊन होणारे धर्मांतर रोखणे हा आहे.
या विधेयकावर चर्चा करताना मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी त्यातील विविध तरतुदींबाबत माहिती दिली. त्यांनी स्पष्ट केले की हा कायदा कोणत्याही विशिष्ट धर्माविरुद्ध नसून बेकायदेशीर धर्मांतरावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी आहे.
बेकायदेशीर धर्मांतरातून झालेला विवाह रद्द ठरू शकतो
विधेयकातील महत्त्वाची तरतूद म्हणजे जर धर्मांतर फसवणूक, दबाव किंवा प्रलोभन देऊन झाले असे सिद्ध झाले, तर त्या आधारावर केलेले लग्न न्यायालयाकडून अवैध (void) घोषित केले जाऊ शकते.
याचा अर्थ असा की धर्मांतर करून केलेले लग्न कायद्याच्या दृष्टीने वैध मानले जाणार नाही.
अशा विवाहातील मुलाचा धर्म कोणता?
या प्रश्नावरही विधेयकात स्पष्ट नियम करण्यात आला आहे.
बेकायदेशीर धर्मांतरातून झालेल्या विवाहातून जन्मलेल्या मुलाचा धर्म
आईच्या मूळ (पूर्वीच्या) धर्मानुसार मानला जाईल
म्हणजे आईने लग्नापूर्वी जो धर्म पाळत होती, तोच त्या मुलाचा धर्म मानला जाईल.
मुलाचे अधिकार कायम राहतील
विधेयकात असेही स्पष्ट करण्यात आले आहे की अशा परिस्थितीत जन्मलेल्या मुलाचे कायदेशीर हक्क अबाधित राहतील.
मुलाला आई-वडिलांच्या संपत्तीवर उत्तराधिकाराचा हक्क राहील
मुलाच्या संगोपनासाठी देखभाल (maintenance) मिळू शकते
सामान्यतः मुलाचा ताबा आईकडे राहील, जोपर्यंत न्यायालय वेगळा निर्णय देत नाही
कायद्याची मुख्य उद्दिष्टे
या विधेयकाद्वारे सरकारचा उद्देश खालील गोष्टी रोखण्याचा असल्याचे सांगितले जाते:
फसवणूक किंवा दबावाने होणारे धर्मांतर
विवाहाच्या नावाखाली केले जाणारे धर्मांतर
प्रलोभन देऊन धर्म बदलण्याची प्रकरणे
अशा प्रकरणांत दोषी आढळल्यास सात वर्षांपर्यंत तुरुंगवास आणि दंडाची तरतूद आहे.
