“अनैतिक संबंधातून जन्मलेल्या मुलांनाही अधिकार आहेत”; हायकोर्टाचा महत्त्वाचा निर्णय

मुलांना दोषी धरता येत नाही – न्यायालय

नागपूर खंडपीठासमोर आलेल्या एका प्रकरणात उच्च न्यायालयाने महत्त्वाचे निरीक्षण नोंदवले. न्यायालयाने स्पष्ट केले की, अनैतिक किंवा विवाहाबाहेरील संबंधातून जन्मलेली मुले समाजाच्या दृष्टीने दोषी ठरू शकत नाहीत.

मुलांचा जन्म कोणत्या परिस्थितीत झाला यावर त्यांचे अधिकार अवलंबून नसावेत. अशा मुलांनाही इतर मुलांप्रमाणे समान कायदेशीर संरक्षण मिळायला हवे, असे न्यायालयाने नमूद केले.

सामाजिक वास्तवाचा उल्लेख

या प्रकरणात न्यायालयाने समाजातील बदलत्या वास्तवावरही भाष्य केले.

न्यायालयाच्या मते, समाजात अनेक प्रकारचे नातेसंबंध निर्माण होत असतात. काही संबंध विवाहाच्या चौकटीत असतात तर काही विवाहाबाहेरचे असतात. परंतु अशा संबंधांमधून जन्मलेल्या मुलांना त्याचा दोष देणे अन्यायकारक ठरेल.

न्यायालयाने असेही नमूद केले की, मुलांचे भविष्य आणि अधिकार सुरक्षित ठेवणे हे न्यायव्यवस्थेचे महत्त्वाचे कर्तव्य आहे.

मुलांच्या हक्कांचे संरक्षण आवश्यक

न्यायालयाने स्पष्ट केले की मुलांना त्यांच्या जन्माच्या परिस्थितीमुळे भेदभावाचा सामना करावा लागू नये.

त्यामुळे अशा मुलांच्या हक्कांचे संरक्षण करणे आवश्यक आहे. समाजातील परिस्थिती काहीही असली तरी मुलांच्या हिताला प्राधान्य दिले पाहिजे, असे न्यायालयाने सांगितले.

कायदेशीर दृष्टीकोन

भारतीय न्यायालयांनी यापूर्वीही अशा प्रकारच्या प्रकरणांमध्ये मुलांच्या अधिकारांचे संरक्षण करण्यावर भर दिला आहे.

कायद्यानुसार विवाह अवैध असला किंवा संबंध विवाहाबाहेरील असले तरी त्या संबंधातून जन्मलेल्या मुलांना काही मूलभूत हक्क मिळू शकतात. उदाहरणार्थ, काही प्रकरणांमध्ये अशा मुलांना पालकांच्या संपत्तीवरही अधिकार मिळू शकतो.

समाजासाठी महत्त्वाचा संदेश

या निर्णयामुळे समाजाला एक महत्त्वाचा संदेश मिळतो.

• मुलांना त्यांच्या जन्मामुळे दोष देऊ नये

• त्यांच्या अधिकारांचे संरक्षण करणे आवश्यक

• न्यायव्यवस्था मुलांच्या हिताला प्राधान्य देते

अशा प्रकारचे निर्णय समाजातील दुर्लक्षित मुलांसाठी मोठा आधार ठरू शकतात.

[gspeech-button]