इराण-इस्रायल युद्धाच्या तणावातही भारत निर्धास्त; इंधन साठा मजबूत, पुरवठा स्थिर
मध्यपूर्वेतील इराण-इस्रायल युद्धामुळे जागतिक तेल बाजारात अनिश्चितता निर्माण झाली असली तरी भारतासाठी तातडीची चिंता नसल्याचे समोर आले आहे. पेट्रोलियम प्लॅनिंग अँड ॲनालिसिस सेल (PPAC) च्या माहितीनुसार भारताकडे मोठ्या प्रमाणात इंधन साठा आणि विविध देशांकडून आयात व्यवस्था असल्यामुळे पुरवठा स्थिर आहे.
जागतिक युद्ध तणावातही भारताचा इंधन पुरवठा सुरक्षित
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या इराण-इस्रायल संघर्षामुळे जागतिक तेल बाजारात मोठी अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. अनेक देशांना ऊर्जा पुरवठ्याबाबत चिंता वाटत असताना भारतासाठी मात्र परिस्थिती नियंत्रणात असल्याचे दिसत आहे.
केंद्र सरकारच्या अधिपत्याखालील पेट्रोलियम प्लॅनिंग अँड ॲनालिसिस सेल (PPAC) च्या अहवालानुसार भारताची ऊर्जा सुरक्षा मजबूत असून देशातील इंधन पुरवठा सध्या स्थिर आहे.
देशाकडे 250 दशलक्ष बॅरलपेक्षा जास्त इंधन साठा
अहवालानुसार भारताकडे सध्या कच्चे तेल आणि शुद्ध पेट्रोलियम उत्पादनांचा 250 दशलक्ष बॅरलपेक्षा जास्त साठा उपलब्ध आहे. हा साठा देशाच्या इंधन गरजा सुमारे 7 ते 8 आठवडे पूर्ण करण्यास सक्षम आहे.
भारताची तेल शुद्धीकरण क्षमता देखील मोठी आहे. देशाची वार्षिक शुद्धीकरण क्षमता 258 दशलक्ष मेट्रिक टन असून देशांतर्गत वापर यापेक्षा कमी असल्यामुळे पुरवठा व्यवस्थेत लवचिकता आहे.
तेल आयातीचे स्रोत मोठ्या प्रमाणात वाढले
गेल्या काही वर्षांत भारताने कच्च्या तेलाच्या आयातीचे स्रोत मोठ्या प्रमाणात वाढवले आहेत. पूर्वी भारत सुमारे 27 देशांकडून तेल आयात करत होता, तर आता ही संख्या 40 देशांपर्यंत वाढली आहे.
यामुळे एखादा समुद्री मार्ग बंद झाला तरी भारताला इंधन पुरवठ्याचा मोठा धोका निर्माण होत नाही.
हॉर्मूज सामुद्रधुनीवरील अवलंबित्व कमी
भारताकडे येणाऱ्या कच्च्या तेलापैकी केवळ सुमारे 40 टक्के तेल हॉर्मूज सामुद्रधुनी मार्गे येते, तर उर्वरित 60 टक्के तेल इतर मार्गांनी आयात केले जाते. त्यामुळे या मार्गात अडथळा निर्माण झाला तरी देशात इंधन टंचाई निर्माण होण्याची शक्यता कमी आहे.
एथेनॉल मिश्रणामुळे आयात कमी
भारतामध्ये 20 टक्के एथेनॉल मिश्रण कार्यक्रम राबवण्यात येत आहे. या धोरणामुळे दरवर्षी सुमारे 6 दशलक्ष टन कच्च्या तेलाची बचत होते. त्यामुळे तेल आयातीवरील अवलंबित्व कमी होण्यास मदत होते.
शेजारी देशांच्या तुलनेत LPG स्वस्त
भारतामध्ये घरगुती एलपीजीचे दरही अनेक शेजारी देशांच्या तुलनेत कमी असल्याचे अहवालात नमूद करण्यात आले आहे. उज्ज्वला योजनेअंतर्गत 14.2 किलो सिलिंडर सुमारे 553 रुपयांत उपलब्ध आहे, तर पाकिस्तान, श्रीलंका आणि नेपाळमध्ये त्याची किंमत अधिक आहे.
