बालभारतीच्या सहावीच्या पुस्तकावरून नवा वाद! जातिव्यवस्था, मांसाहाराचे संदर्भ वगळल्याचा आरोप
महाराष्ट्रातील बालभारतीच्या नव्या इयत्ता सहावीच्या इतिहास-नागरिकशास्त्राच्या पुस्तकावरून नवा वाद निर्माण झाला आहे. जुन्या पुस्तकातील जातिव्यवस्था, सामाजिक भेदभाव आणि प्राचीन भारतातील मांसाहारासंदर्भातील काही उल्लेख नव्या आवृत्तीत वगळल्याचा दावा केला जात आहे. या बदलांवरून विविध स्तरांत चर्चा सुरू झाली असून शैक्षणिक आणि राजकीय वर्तुळात मतभेद दिसून येत आहेत.
सहावीच्या नव्या पुस्तकावरून चर्चा
राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण (NEP) अनुषंगाने तयार करण्यात आलेल्या बालभारतीच्या इयत्ता सहावीच्या नव्या इतिहास-नागरिकशास्त्राच्या पुस्तकावरून राज्यात नवा वाद निर्माण झाला आहे. नव्या पुस्तकात काही महत्त्वाचे संदर्भ बदलण्यात आल्याचा दावा होत असून त्यावर विविध प्रतिक्रिया उमटत आहेत.
कोणते संदर्भ वगळल्याचा दावा?
विविध वृत्तांनुसार, जुन्या पुस्तकात असलेले जातिव्यवस्थेची निर्मिती, सामाजिक भेदभाव, अस्पृश्यता आणि प्राचीन भारतातील मांसाहाराशी संबंधित काही मजकूर नव्या आवृत्तीत समाविष्ट करण्यात आलेला नाही. त्याऐवजी वैदिक काळातील सामाजिक जीवन, सहकार्य, सत्य, उदारता आणि नैतिक मूल्यांवर अधिक भर देण्यात आल्याचे सांगितले जात आहे.
नवीन अभ्यासक्रमानुसार बदल
बालभारतीने यंदा राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरणानुसार दुसरी, तिसरी, चौथी आणि सहावीच्या पाठ्यपुस्तकांमध्ये व्यापक बदल केले आहेत. या बदलांचा उद्देश विद्यार्थ्यांना नव्या अभ्यासक्रमानुसार शिक्षण देणे असल्याचे सांगितले जाते. राज्यातील शाळांमध्ये ही नवीन पुस्तके शैक्षणिक वर्ष 2026-27 पासून लागू करण्यात आली आहेत.
बदलांवर टीका
या बदलांवर काही शिक्षणतज्ज्ञ आणि अभ्यासकांनी प्रश्न उपस्थित केले आहेत. त्यांच्या मते, इतिहासातील सामाजिक वास्तवाशी संबंधित काही महत्त्वाचे संदर्भ वगळल्यामुळे विद्यार्थ्यांना त्या काळाचे संपूर्ण चित्र समजण्यात अडचण येऊ शकते.
समर्थकांची भूमिका
दुसरीकडे, नव्या अभ्यासक्रमाचे समर्थक विद्यार्थ्यांमध्ये मूल्यशिक्षण, सकारात्मक विचार, सांस्कृतिक जाण आणि जीवनकौशल्ये विकसित करण्यावर भर देण्यात आल्याचे सांगत आहेत. नव्या पुस्तकांचा उद्देश केवळ माहिती देणे नसून विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण विकास घडवणे असल्याचेही मत व्यक्त केले जात आहे.
अधिकृत पाठ्यपुस्तक उपलब्ध
बालभारतीने इयत्ता सहावीसह सर्व नवीन पाठ्यपुस्तके आपल्या अधिकृत संकेतस्थळावर उपलब्ध करून दिली आहेत. विद्यार्थी, पालक आणि शिक्षकांना या पुस्तकांच्या डिजिटल प्रतीही विनामूल्य डाउनलोड करता येतात.
चर्चेला आणखी वेग
पाठ्यपुस्तकातील बदलांमुळे शिक्षण, इतिहासलेखन आणि अभ्यासक्रमाच्या स्वरूपावर नव्याने चर्चा सुरू झाली आहे. या बदलांचे समर्थन आणि विरोध अशा दोन्ही प्रतिक्रिया समोर येत असून, पुढील काळात यावर आणखी चर्चा होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
