शिर्डीत भारताच्या संरक्षण शक्तीचा नवा अध्याय! 300 किमी मारा करणाऱ्या मिसाईलपासून 1000 किमी ड्रोनपर्यंत उत्पादन; राजनाथ सिंह यांच्या हस्ते लोकार्पण

महाराष्ट्रातील अहिल्यानगर जिल्ह्यातील शिर्डी येथे भारताच्या संरक्षण क्षेत्रासाठी अत्यंत महत्त्वाचा मानला जाणारा क्षेपणास्त्र संकुल आणि तोफगोळा उत्पादन प्रकल्प सुरू करण्यात आला आहे. 200 एकर परिसरात उभारण्यात आलेल्या या भव्य प्रकल्पाचे उद्घाटन संरक्षणमंत्री Rajnath Singh यांच्या हस्ते पार पडले. उद्घाटन सोहळ्याला मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis, पालकमंत्री Radhakrishna Vikhe Patil, विधान परिषदेचे सभापती Ram Shinde आणि लष्करी अधिकारी उपस्थित होते.

300 किमी मारा करणाऱ्या मिसाईल्सची निर्मिती

मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis यांनी या प्रकल्पाबाबत माहिती देताना सांगितले की, येथे 150 ते 300 किमी अंतरावर मारा करू शकणाऱ्या क्षेपणास्त्रांची निर्मिती होणार आहे. तसेच अत्याधुनिक तंत्रज्ञानावर आधारित रॉकेट प्रणाली आणि तोफगोळ्यांचे उत्पादनही या संकुलात केले जाणार आहे.

या प्रकल्पामुळे भारताच्या स्वदेशी संरक्षण उत्पादन क्षमतेत मोठी भर पडणार असल्याचे सांगितले जात आहे.

1000 किमीपर्यंत जाणारे ड्रोनही तयार होणार

या प्रकल्पात लांब पल्ल्याचे ड्रोन देखील विकसित केले जाणार आहेत. NIBE Group ने 1000 किमीपर्यंत उड्डाण करू शकणाऱ्या ड्रोन तंत्रज्ञानावर काम केल्याची माहिती मुख्यमंत्री Devendra Fadnavis यांनी दिली.

यामुळे आधुनिक युद्धतंत्रज्ञानात भारताला अधिक बळ मिळणार असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

9 अत्याधुनिक उत्पादन शेड्स

या संकुलात अर्धा किलोमीटर लांबीचे 9 मोठे उत्पादन शेड्स उभारण्यात आले आहेत. जगातील आधुनिक यंत्रसामग्री आणि ऑटोमेशन प्रणालींचा वापर या प्रकल्पात करण्यात आला आहे.

याठिकाणी तोफगोळे, रॉकेट लॉन्चर, मिसाईल तंत्रज्ञान, स्वयंचलित संरक्षण प्रणाली आणि इलेक्ट्रॉनिक टेस्टिंग सिस्टीमचे उत्पादन होणार आहे.

वर्षाला 5 लाख तोफगोळ्यांची क्षमता

या प्रकल्पातील आर्टिलरी शेल उत्पादन युनिटमध्ये दरवर्षी सुमारे 5 लाख 155 मिमी तोफगोळे तयार करण्याची क्षमता असल्याची माहिती समोर आली आहे. हे उत्पादन पूर्णपणे स्वदेशी तंत्रज्ञान आणि कच्च्या मालाच्या आधारे होणार आहे.

यामुळे भारतीय सैन्याच्या दारुगोळा पुरवठ्यात मोठी स्वयंपूर्णता येण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

‘आत्मनिर्भर भारत’ला मोठं बळ

उद्घाटनावेळी संरक्षणमंत्री Rajnath Singh यांनी “जो देश स्वतःची शस्त्रं तयार करतो, तो स्वतःचं भविष्य घडवतो” असे वक्तव्य केले. भारत संरक्षण क्षेत्रात आयातदार देशातून निर्यातदार देश बनण्याच्या दिशेने वाटचाल करत असल्याचे त्यांनी सांगितले.

‘आत्मनिर्भर भारत’ आणि ‘मेक इन इंडिया’ मोहिमेअंतर्गत खासगी क्षेत्राची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असल्याचेही त्यांनी नमूद केले.

CDS अनिल चौहान यांचे मोठे विधान

Chief of Defence Staff Anil Chauhan यांनी भविष्यातील युद्ध फक्त जमीन, समुद्र आणि आकाशापुरते मर्यादित राहणार नसून सायबर आणि कॉग्निटिव्ह वॉरफेअरमध्येही लढले जाईल, असे सांगितले. त्यांनी शिर्डीला भविष्यातील संरक्षण उत्पादन केंद्र म्हणून संबोधले.

त्यांच्या मते, आधुनिक युद्धासाठी स्वदेशी तंत्रज्ञान आणि कृत्रिम बुद्धिमत्तेवर आधारित प्रणाली महत्त्वाच्या ठरणार आहेत.

1000 कोटींची गुंतवणूक

शिर्डी MIDC परिसरातील या प्रकल्पासाठी सुमारे 1000 कोटी रुपयांची गुंतवणूक करण्यात आली आहे. हा देशातील खासगी क्षेत्रातील सर्वात मोठ्या संरक्षण उत्पादन प्रकल्पांपैकी एक मानला जात आहे.

या प्रकल्पामुळे महाराष्ट्राच्या औद्योगिक क्षेत्राला देखील मोठी चालना मिळणार आहे.

हजारो रोजगार निर्माण होणार

या संरक्षण प्रकल्पामुळे सुमारे 2000 थेट आणि अप्रत्यक्ष रोजगार निर्माण होण्याची अपेक्षा आहे. स्थानिक MSME उद्योगांनाही मोठ्या प्रमाणात व्यवसाय संधी उपलब्ध होणार आहेत.

राज्यातील तरुणांना संरक्षण उत्पादन क्षेत्रात रोजगाराच्या नव्या संधी उपलब्ध होणार असल्याचे सांगितले जात आहे.

बेलवंडीमध्ये आणखी मोठा प्रकल्प

शिर्डीनंतर आता श्रीगोंदा तालुक्यातील बेलवंडी येथे आणखी एक मोठा दारुगोळा उत्पादन प्रकल्प उभारण्यात येत आहे. सुमारे 600 एकर परिसरात हा प्रकल्प उभारला जाणार असून TNT, RDX आणि HMX सारख्या स्फोटकांचे उत्पादन येथे केले जाणार आहे.

या प्रकल्पासाठी जवळपास 2000 कोटी रुपयांची गुंतवणूक अपेक्षित आहे.

महाराष्ट्र संरक्षण उत्पादन हब बनणार?

राजकीय आणि औद्योगिक क्षेत्रातील जाणकारांच्या मते, शिर्डी आणि बेलवंडी येथील प्रकल्पांमुळे महाराष्ट्र देशातील महत्त्वाचे संरक्षण उत्पादन केंद्र बनू शकतो. विशेषतः संरक्षण निर्यात वाढवण्याच्या भारताच्या उद्दिष्टाला यामुळे मोठे बळ मिळणार आहे.

यामुळे महाराष्ट्राच्या औद्योगिक विकासातही नवे पर्व सुरू होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

दोन दिवसांचं संरक्षण प्रदर्शन

या प्रकल्पाच्या उद्घाटनानिमित्त शिर्डीत दोन दिवसांचे संरक्षण प्रदर्शन आयोजित करण्यात आले आहे. देशातील प्रमुख संरक्षण कंपन्या आणि 100 हून अधिक MSME उद्योग या प्रदर्शनात सहभागी झाले आहेत.

या प्रदर्शनामध्ये आधुनिक ड्रोन, रॉकेट प्रणाली, इलेक्ट्रॉनिक युद्ध तंत्रज्ञान आणि स्वदेशी संरक्षण उपकरणांचे प्रदर्शन करण्यात येत आहे.

भारताच्या संरक्षण क्षेत्रासाठी ऐतिहासिक पाऊल

विशेषज्ञांच्या मते, शिर्डीतील हा प्रकल्प भारताच्या संरक्षण स्वावलंबनाच्या दिशेने अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा आहे. खासगी क्षेत्राच्या मदतीने भारत आता आधुनिक युद्धसामग्री उत्पादनात जागतिक स्तरावर स्पर्धा करण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहे.

यामुळे भारताच्या संरक्षण क्षमतेसोबतच निर्यात क्षमतेतही मोठी वाढ होण्याची अपेक्षा आहे.