ऊर्जा संकटात भारताची मोठी रणनीती! होर्मूझ सामुद्रधुनीत आता रिकामे तेल टँकर्स पाठवण्याचा निर्णय
मध्यपूर्वेतील तणावामुळे निर्माण झालेल्या गंभीर ऊर्जा संकटावर मात करण्यासाठी भारताने मोठा निर्णय घेतला आहे. देश आता रिकामे तेल आणि गॅस टँकर्स होर्मूझ सामुद्रधुनीत पाठवून पुरवठा सुरळीत करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
होर्मूझ सामुद्रधुनी संकटामुळे पुरवठा ठप्प
मध्यपूर्वेत सुरू असलेल्या युद्धजन्य परिस्थितीमुळे जगातील सर्वात महत्त्वाच्या तेल मार्गांपैकी एक असलेल्या होर्मूझ सामुद्रधुनीतून वाहतूक जवळपास ठप्प झाली आहे.
या मार्गातून साधारण 20% जागतिक तेल पुरवठा होतो. मात्र संघर्षानंतर जहाजांची हालचाल मोठ्या प्रमाणात कमी झाली असून अनेक जहाजे अडकून पडली आहेत.
भारतासाठी ही परिस्थिती अधिक गंभीर ठरली आहे, कारण देशाच्या LPG गरजांपैकी सुमारे 60% आयात केली जाते आणि त्यातील 90% पुरवठा मध्यपूर्वेतून येतो.
रिकामे टँकर्स पाठवण्याचा मोठा निर्णय
या पार्श्वभूमीवर भारत सरकारने एक महत्त्वाची रणनीती आखली आहे.
ऊर्जा पुरवठा खंडित होऊ नये म्हणून भारत आता रिकामे (empty) टँकर्स होर्मूझ भागात पाठवत आहे. या टँकर्समध्ये तेथून LPG आणि कच्चे तेल भरून ते थेट भारतात आणले जाणार आहे.
यामुळे अडकलेल्या पुरवठ्याला गती मिळेल आणि देशातील गॅस टंचाई कमी होण्यास मदत होईल, अशी अपेक्षा आहे.
अनेक जहाजे अजूनही अडकलेली
सध्या होर्मूझ सामुद्रधुनी परिसरात भारताशी संबंधित अनेक जहाजे अडकून पडली आहेत.
अंदाजे 19 जहाजांमध्ये LPG, कच्चे तेल आणि LNG असा महत्त्वाचा माल असून ते सुरक्षित मार्ग मिळण्याची वाट पाहत आहेत.
याशिवाय काही भारतीय ध्वज असलेली जहाजेही अद्याप त्या भागात अडकलेली आहेत, ज्यामुळे पुरवठा साखळीवर मोठा परिणाम झाला आहे.
मर्यादित प्रमाणात वाहतूक पुन्हा सुरू
काही सकारात्मक घडामोडीही समोर येत आहेत.
इराणने “मैत्रीपूर्ण देशांच्या जहाजांना” मर्यादित परवानगी दिल्यानंतर काही भारतीय LPG टँकर्स सुरक्षितपणे होर्मूझ पार करत भारताकडे रवाना झाले आहेत.
यामुळे परिस्थितीत थोडा दिलासा मिळाला असला तरी संपूर्ण पुरवठा अजूनही सुरळीत झालेला नाही.
घरगुती वापराला प्राधान्य
ऊर्जा संकटाच्या पार्श्वभूमीवर भारत सरकारने मोठा निर्णय घेतला आहे.
घरगुती LPG पुरवठा कायम ठेवण्यासाठी औद्योगिक वापरावर मर्यादा घालण्यात आल्या आहेत. त्यामुळे नागरिकांना आवश्यक गॅस उपलब्ध राहील, असा सरकारचा प्रयत्न आहे.
नौदल आणि कूटनीतीचा दुहेरी वापर
या संकटाचा सामना करण्यासाठी भारत केवळ लॉजिस्टिक नव्हे तर सुरक्षा पातळीवरही सक्रिय झाला आहे.
भारतीय नौदलाने काही युद्धनौका तैनात करून जहाजांना सुरक्षित मार्गदर्शन देण्यास सुरुवात केली आहे. यासोबतच कूटनीतिक पातळीवरही इराणसह इतर देशांशी संवाद सुरू आहे.
पुढील काही दिवस निर्णायक
सध्या परिस्थिती अत्यंत संवेदनशील असून पुढील काही दिवस महत्त्वाचे ठरणार आहेत.
रिकामे टँकर्स पाठवण्याची रणनीती किती यशस्वी ठरते आणि अडकलेली जहाजे कितपत लवकर भारतात पोहोचतात, यावर देशातील ऊर्जा परिस्थिती अवलंबून असेल.
