पेट्रोल-डिझेलनंतर आता खाद्यतेल महाग! युद्धाच्या परिणामाने सर्वसामान्यांचे बजेट कोलमडलं

मध्यपूर्वेत वाढत चाललेल्या अमेरिका-इराण संघर्षाचा परिणाम आता भारतातील सामान्य नागरिकांवर स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. पेट्रोल, डिझेल आणि गॅस दरवाढीनंतर आता खाद्यतेलाच्या किमतीतही मोठी वाढ झाली आहे. नागपूरसह महाराष्ट्रातील अनेक शहरांमध्ये खाद्यतेलाचे दर गेल्या काही आठवड्यांत झपाट्याने वाढल्याने नागरिकांमध्ये चिंता वाढली आहे.

दोन महिन्यांत मोठी दरवाढ

व्यापाऱ्यांच्या माहितीनुसार, गेल्या दोन महिन्यांत खाद्यतेलाच्या किमतीत प्रति किलो 10 ते 15 रुपयांची वाढ झाली आहे. विशेषतः पाम तेल, सोयाबीन तेल आणि सूर्यफूल तेलाच्या दरात मोठी वाढ नोंदवली गेली आहे.

नागपूरच्या घाऊक बाजारात 15 किलोच्या डब्यामागे 100 ते 200 रुपयांपर्यंत वाढ झाल्याचे व्यापाऱ्यांनी सांगितले आहे. वाहतूक खर्च आणि आयात खर्च वाढल्यामुळे तेलाचे दर नियंत्रणाबाहेर जात असल्याचे चित्र आहे.

युद्धाचा थेट परिणाम

इराण-अमेरिका तणावामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कच्च्या तेलाच्या पुरवठ्यावर परिणाम झाला आहे. विशेषतः होर्मुज सामुद्रधुनी परिसरातील अस्थिरतेमुळे तेल वाहतुकीवर दबाव निर्माण झाला आहे. त्यामुळे जागतिक बाजारात इंधनाचे दर वाढले आणि त्याचा परिणाम खाद्यतेल आयातीवरही झाला आहे.

भारत मोठ्या प्रमाणावर पाम तेल आणि इतर खाद्यतेल आयात करतो. आंतरराष्ट्रीय बाजारातील दरवाढ आणि वाहतूक खर्चामुळे देशांतर्गत बाजारात तेल महाग झाले आहे.

पाम तेलाच्या किमती आणखी वाढणार?

व्यापाऱ्यांनी भविष्यात पाम तेलाच्या किमतीत आणखी वाढ होण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. सध्या बाजारात मागणी तुलनेने कमी असली तरी पुरवठा साखळीवरील दबाव कायम असल्याने पुढील काही दिवसांत दर आणखी वाढू शकतात, असे सांगितले जात आहे.

विशेषतः लग्नसराई आणि सणासुदीच्या काळात मागणी वाढल्यास परिस्थिती अधिक गंभीर होऊ शकते, असा अंदाज व्यक्त केला जात आहे.

कोणत्या तेलाच्या दरात किती वाढ?

बाजारातील माहितीनुसार, सूर्यफूल तेल 175 ते 185 रुपयांपर्यंत पोहोचले आहे. सोयाबीन तेलाच्या दरातही प्रति किलो 4 ते 6 रुपयांची वाढ झाली आहे. शेंगदाणा आणि मोहरी तेलाचे दरही वाढले आहेत.

सध्या महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांमध्ये खाद्यतेलाचे दर पुढीलप्रमाणे असल्याचे सांगितले जात आहे:

• सूर्यफूल तेल – ₹173 ते ₹178
• सोयाबीन तेल – ₹153 ते ₹159
• पाम तेल – ₹145 ते ₹148
• शेंगदाणा तेल – ₹190 ते ₹194
• मोहरी तेल – ₹200 ते ₹204

सामान्यांच्या बजेटवर ताण

आधीच महागाई, पेट्रोल-डिझेल दरवाढ आणि गॅस सिलिंडरच्या वाढलेल्या किंमतींमुळे नागरिक त्रस्त आहेत. अशात आता खाद्यतेल महागल्याने घरगुती खर्चात आणखी वाढ झाली आहे. गृहिणींना महिन्याचे बजेट सांभाळताना मोठी कसरत करावी लागत आहे.

विशेषतः मध्यमवर्गीय आणि कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांवर याचा सर्वाधिक परिणाम होत असल्याचे सांगितले जात आहे.

आयातीवर अवलंबित्व वाढले

व्यापाऱ्यांच्या मते, पूर्वी महाराष्ट्रात जवस, करडी आणि इतर तेलबिया मोठ्या प्रमाणावर उत्पादित होत होत्या. मात्र आता खाद्यतेलासाठी देश मोठ्या प्रमाणावर आयातीवर अवलंबून आहे. यामुळे आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीचा थेट परिणाम भारतीय बाजारावर होत आहे.

तेलबिया उत्पादन वाढवण्याची गरज असल्याचेही व्यापाऱ्यांनी नमूद केले आहे.

घाऊक बाजारातही दबाव

मुंबई, पुणे आणि नागपूरच्या घाऊक बाजारांमध्ये खाद्यतेल पुरवठ्यावर दबाव वाढत आहे. काही व्यापाऱ्यांनी साठा कमी झाल्याचे सांगितले असून वाहतूक खर्चही वाढला आहे. त्यामुळे किरकोळ बाजारात पुढील काळात आणखी दरवाढ होण्याची शक्यता नाकारता येत नाही.

वाशी APMC मार्केटमध्येही घाऊक दरात 10 ते 12 टक्क्यांपर्यंत वाढ झाल्याची माहिती समोर आली आहे.

तज्ज्ञांचा इशारा

आंतरराष्ट्रीय परिस्थिती आणखी बिघडल्यास भारतात महागाईचा दबाव वाढू शकतो, असा इशारा अर्थतज्ज्ञांनी दिला आहे. कच्चे तेल, गॅस आणि खाद्यतेल आयात महागल्यास त्याचा परिणाम वाहतूक, उत्पादन आणि दैनंदिन जीवनावरील खर्चावर होऊ शकतो.

विशेषतः होर्मुज सामुद्रधुनीत तणाव कायम राहिल्यास पुरवठा साखळीवर मोठा परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

पुढील काही दिवस महत्त्वाचे

सध्या व्यापारी आणि ग्राहक दोघांचेही लक्ष आंतरराष्ट्रीय घडामोडींवर लागले आहे. जर अमेरिका-इराण संघर्ष अधिक तीव्र झाला, तर खाद्यतेलासह इतर जीवनावश्यक वस्तूंच्या दरातही वाढ होऊ शकते.

त्यामुळे सरकारकडून महागाई नियंत्रणासाठी कोणती पावले उचलली जातात, याकडे आता सर्वसामान्यांचे लक्ष लागले आहे.