इतिहासात पहिल्यांदाच! मतदानानंतर EVM तपासणीचे आदेश, बॉम्बे हायकोर्टाचा मोठा निर्णय

ऐतिहासिक निर्णय काय आहे?

बॉम्बे हायकोर्टाने एक ऐतिहासिक निर्णय देत मतदानानंतर EVM (इलेक्ट्रॉनिक व्होटिंग मशीन) तपासणी करण्यास परवानगी दिली आहे.

👉 हा निर्णय भारताच्या निवडणूक इतिहासात पहिल्यांदाच घेतला गेला आहे.

कोणत्या प्रकरणात आदेश दिला?

हा आदेश मुंबईतील चांदिवली विधानसभा मतदारसंघाशी संबंधित प्रकरणात देण्यात आला आहे.

• 2024 विधानसभा निवडणुकीत
• शिवसेना (शिंदे गट) चे दिलीप लांडे विजयी
• काँग्रेसचे नसीम खान पराभूत

नसीम खान यांनी निकालावर आक्षेप घेत न्यायालयात याचिका दाखल केली होती.

EVM तपासणी का मागितली?

याचिकाकर्त्याने EVM मध्ये गडबड झाल्याची शक्यता व्यक्त केली होती.

• मतमोजणीवर प्रश्न
• निकालातील कमी फरक
• मशीनच्या विश्वसनीयतेवर शंका

👉 त्यामुळे तांत्रिक तपासणीची मागणी करण्यात आली होती.

कोर्टाने काय आदेश दिले?

हायकोर्टाने निवडणूक आयोगाला EVM आणि VVPAT मशीनची तपासणी करण्याचे निर्देश दिले.

• 16 आणि 17 एप्रिल रोजी तपासणी
• मुंबईत प्रत्यक्ष तपास प्रक्रिया
• सर्व उमेदवारांना उपस्थित राहण्याची परवानगी

👉 ही तपासणी “डायग्नोस्टिक चेक” स्वरूपात होणार आहे.

कोण तपासणी करणार?

EVM तपासणीची जबाबदारी तांत्रिक तज्ज्ञांकडे दिली आहे.

• भारत इलेक्ट्रॉनिक्स लिमिटेड (BEL) चे अभियंते
• मायक्रोकंट्रोलर आणि ‘बर्न्ट मेमरी’ तपासली जाणार
• कंट्रोल युनिट, बॅलेट युनिट आणि VVPAT ची पडताळणी

👉 मशीनमध्ये कोणताही अनधिकृत बदल झाला का, हे तपासले जाणार आहे.

किती मशीन तपासल्या जाणार?

नियमांनुसार:

• मतदारसंघातील सुमारे 5% EVM मशीन तपासल्या जातील
• अंदाजे 20 मशीनची तपासणी

👉 हा नियम सर्वोच्च न्यायालयाच्या मार्गदर्शक सूचनांनुसार आहे.

हा निर्णय किती महत्त्वाचा?

या निर्णयाचे अनेक महत्त्वाचे परिणाम होऊ शकतात:

• निवडणूक प्रक्रियेची पारदर्शकता वाढेल
• EVM संदर्भातील शंका तपासण्याची संधी
• भविष्यात अशा मागण्यांना कायदेशीर आधार

👉 त्यामुळे हा निर्णय “लँडमार्क” मानला जात आहे.

आधी असा निर्णय झाला होता का?

यापूर्वी:

• मतदानानंतर EVM तपासणीची परवानगी दिली नव्हती
• केवळ मर्यादित पडताळणी प्रक्रिया होती

👉 त्यामुळे हा आदेश अभूतपूर्व मानला जात आहे.

राजकीय परिणाम काय?

या निर्णयामुळे राजकीय वातावरणही तापलं आहे:

• विरोधकांकडून EVM पारदर्शकतेचा मुद्दा
• सत्ताधाऱ्यांकडून प्रक्रियेवर विश्वास
• आगामी निवडणुकांवर परिणाम

पुढील प्रक्रिया काय?

आता पुढील टप्पे महत्त्वाचे असतील:

• तपासणीचा अहवाल
• त्यातून काही त्रुटी आढळतात का
• न्यायालयीन सुनावणीतील पुढील निर्णय